Grzegorz Sturzbecher, project manager z HSG Zander, twierdzi, że jednostki należące do sfery budżetowej, jakimi są szkoły, uczelnie oraz urzędy, są klientami mającymi odmienne oczekiwania od klientów działających w sektorze komercyjnym. Wymagają innego podejścia oraz zrozumienia nieco innych potrzeb, które ukierunkowane są głównie na niski koszt usługi.
– Częstym problemem, z jakim spotykamy się podczas współpracy z klientami z sektora publicznego, jest brak dostatecznej wiedzy na temat własnych potrzeb dotyczących utrzymania posiadanych lub wynajmowanych nieruchomości – stwierdza.
Myślenie w stylu, iż „szkoła to nie fabryka”, z jednej strony przyczyniło się do kształcenia wielu niezdolnych do konkurencji na rynku prywatnym absolwentów, a z drugiej, do nieracjonalnego wydatkowania środków finansowych na działalności uboczne względem edukacji. Dr Zuzanna Paciorkiewicz, associate director w dziale property management w DTZ oraz pracownik naukowy Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, zwraca uwagę, że dużą rolę odgrywają tutaj uwarunkowania historyczne. W wielu placówkach od lat istnieją wewnętrzne działy, które jest obecnie trudno restrukturyzować.
– Najmniejsze zainteresowanie outsourcingiem usług zarządzania nieruchomościami widać w przedszkolach i szkołach podstawowych. W tych placówkach – opowiada Sylwia Müller – nadal można znaleźć kucharki i techników bezpośrednio przez nie zatrudnionych. Trochę lepiej jest na wyższych poziomach edukacji. Polskie uczelnie częściej korzystają z usług firm zewnętrznych, chociaż nadal są to raczej proste procesy (sprzątanie, ochrona). Zlecanie całościowej i kompleksowej usługi w zakresie Facility Management jest prawdziwą rzadkością.

Rygorystyczne prawo
Dr Zuzanna Paciorkiewicz uważa, że główną przyczyną małego zainteresowania outsourcingiem zarządzania nieruchomościami jest biurokracja, i zwraca szczególnie uwagę na wymogi ustawy o zamówieniach publicznych, które zobowiązują szkoły i uczelnie (w przypadku gdy wartość zamówienia publicznego przekracza 60 000 euro) do stosowania przepisów tej ustawy. Grzegorz Sturzbecher z HSG Zander dodaje, że problemem są ograniczenia stawiane jednostkom budżetowym, takim jak szkoły i uczelnie, w kwestii możliwości realizowania długofalowego planu zarządzania obiektami. Niestety, ustawodawca nie przewiduje opcji długoterminowego podpisywania umów z jednym dostawcą usług, ponieważ ustawa o zamówieniach publicznych mocno ogranicza takie możliwości i wymusza na zamawiających przeprowadzanie przetargów co 12 miesięcy.

W stronę outsourcingu
Placówki oświatowe – szczególnie te publiczne – powoli dokonują jednak zmian w dziedzinie zarządzania. Kierunek tych przeobrażeń może być jednak tylko jeden – w stronę outsourcingu. Konkurencja z coraz szybciej rozwijającym się sektorem prywatnym oraz niekorzystne zmiany demograficzne wymusiły w końcu na państwowych podmiotach edukacyjnych zmianę sposobu myślenia.
Zauważyły to najszybciej wystawione na konkurencję z sektorem prywatnym szkoły wyższe, które zaczęły częściej korzystać z usług świadczonych przez wyspecjalizowane firmy zatrudniające fachowy personel z bogatym doświadczeniem. Sylwia Müller dodaje, że według danych GUS studia wybiera obecnie ok. 547 tysięcy 19-latków, w 2020 r. będzie ich o 34% mniej, bo tylko 361 tysięcy. Władze uczelni mają zatem trudne zadanie. Szkoły i uczelnie muszą być bardziej konkurencyjne, zapewnić dobry poziom kształcenia i dobre warunki studiowania. Muszą także przystosować dobrze otoczenie, w którym uczniowie i studenci spędzają bardzo dużo czasu.
W najbliższych czasach – w związku z liberalizacją przepisów dotyczących zakładania żłobków i przedszkoli w Polsce (ustawa o formach opieki nad dziećmi do lat trzech) – można spodziewać się także wzrostu zainteresowania usługami zarządzania nieruchomością wśród placówek oświatowych świadczących usługi dla najmłodszych. Według autorów ustawy w ciągu 3 najbliższych lat w takich placówkach przybędzie ponad 40 tysięcy miejsc, co oznacza duży wzrost tego rynku.

Witold Jarzyński

Cały artykuł dostępny w Facility Manager nr 2 (49)/2011